Provinciaal milieubeleidsplan 2010-2013 “Allemaal CO₂-neutraal” : onder de loep

Een ambitieus klimaatbeleid is niet alleen noodzakelijk om de kwaliteit van leven voor onszelf en onze kinderen te garanderen, het is ook het enige logische antwoord op de economische crisis. Alle overheden moeten ingrijpen, zo niet zullen de gevolgen voor mens en milieu groot zijn. Ook de provincie Limburg heeft dit begrepen en een provinciaal milieubeleidsplan (ontwerp) opgesteld. Maandag 15 februari loopt het openbaar onderzoek af. Tot die datum kan/kon iedereen zijn opmerkingen of suggesties in dienen. Ook Groen! Limburg heeft dit ontwerp met grote belangstelling onder de loep genomen.

Groen! Limburg is eerst en vooral zeer gelukkig dat de provincie gezonde ambitie toont en streeft naar ‘Allemaal CO₂-neutraal’. Maar om van een echt beleidsplan te spreken is het toch lang niet concreet genoeg uitgewerkt. Spreken van een vrome intentieverklaring lijkt ons daarom gepaster.

Groen! Limburg heeft de volgende (constructieve) bedenkingen bij het milieubeleidsplan dat aan de Limburgers is voorgesteld:

1. Onze grootste kritieken op dit ontwerp van beleidsplan is dat het provinciebestuur van de doelstelling ‘CO₂-neutraal’ geen horizontale beleidsbevoegdheid maakt. Zo is het totaal onduidelijk hoe men ‘CO₂-neutraal’ wil verzoenen met Limburg als logistieke poort. De provinciale ontwikkelingsmaatschappij zet volop in op de speerpuntsectoren met in de eerste plaats ‘Logistieke poort Limburg’. Op de website die hieraan gewijd is, kan men geen enkele vermelding van CO₂, laat staan reductie, terugvinden. De pleidooien voor een 'reductie van het transport' (p. 16) zijn dan ook ongeloofwaardig.

2. Het ontwerp is weinig concreet. Men geeft trouwens zelf toe dat de concrete invulling nog moet volgen :"de concrete uitwerking en budgettoewijzing per project gebeurt jaarlijks aan de hand van de milieujaarprogramma's en de opmaak van het provinciebudget" (p. 7). Eigenlijk wil dit zeggen dat er nog niets echt vastligt en er geen extra middelen worden voorzien. Onze indruk is dat het provinciebestuur het klimaatprobleem te lijf gaat met papier. Sensibiliseren en informeren met papier maar echt concrete doelstellingen en acties zijn er nog niet, over subsidies (te duur ) en aansturing wordt nauwelijks gesproken. Dit plan is zeker en vast goed bedoeld door de ontwerpers, maar zij beschikken niet over de middelen of macht het te concretiseren. Men blijft ook strikt binnen kader van de economische haalbaarheid.

3. Het ontwerpplan heeft de titel ‘Allemaal CO₂-neutraal’, maar van de vier delen die het plan omvat gaat er één over CO₂-reductie (milieu). Twee delen gaan over het natuurbeleid dat in Limburg best wel goed is. Men weet precies ook nog niet wat CO₂-neutraal inhoudt. Zo wil men een wetenschappelijk juiste en maatschappelijk verantwoorde omschrijving van het concept ‘Limburg CO₂-neutraal’ voorstellen. Vooral het “maatschappelijk verantwoorde” doet ons vrezen voor wat men effectief wil realiseren. Wat ons betreft is er enkel een wetenschappelijke en objectieve omschrijving voor ‘CO₂-neutraal’ mogelijk.

4. Spreken van een Totaal Actieplan CO₂ lijkt ons dan ook sterk overdreven : dan zouden alle acties met naam en toenaam, budget en personeel moeten opgelijst zijn. Dat is duidelijk nog niet het geval. De eerste CO₂-studie moet nog gemaakt worden. Het milieubeleidsplan telt in totaal 71 actiepunten. Hiervan zijn er (zeer vriendelijk geteld) slecht 21 die betrekking hebben tot CO₂-reductie.

5. De opmaak van een duurzaamheidsbarometer en de uitvoering van een nul-meting is volgens ons wel zeer positief. Dat maakt concrete opvolging van de vorderingen (of niet-vorderingen) in de toekomst mogelijk. De vraag is wel of de aangekondigde nul-meting alleen op de provincie (prov. instellingen) slaat of op de hele Limburgse samenleving en economie? De provincie moet ook alle resultaten van het lokale klimaatbeleid ook duidelijk naar de bevolking communiceren. Waarom bijvoorbeeld geen klimaatklok op het provinciehuis waarop precies bijgehouden wordt met hoeveel de CO₂-uitstoot al verminderd is? Op deze manier worden alle inwoners van de provincie bij de strijd tegen klimaatverandering betrokken.

6. De maatregelen naar bedrijven en bedrijfsterreinen toe zijn wel zeer mager. Waar de visie omtrent de bedrijfsterreinen in de logistieke sector zeer duidelijk is, ontbreekt die visie voor de duurzame terreinen. Men gaat op dat gebied de provinciale investeringen uit de weg. De provincies Oost-Vlaanderen en Antwerpen subsidiëren zelf duurzame bedrijventerreinen. Ook de Limburgse bedrijventerreinen kunnen een stuk duurzamer. De provincie moet hier ambitieuzer zijn. Zuinig ruimtegebruik, duurzame mobiliteit, energiezuinige gebouwen, gebruik van hernieuwbare energie, samenwerking tussen bedrijven om ruimte of energie te besparen of gebruik te maken van elkaars reststromen voor verwarming, afkoeling, energieproductie ,… De provincie kan samen met de gemeenten het voortouw nemen om samen met bedrijfsleiders bestaande bedrijventerreinen te verduurzamen en nieuwe terreinen volgens het model van duurzame bedrijventerreinen in te richten. Dit kan versterkt worden door een duidelijk en consequent CO₂-neutraal vergunningsbeleid uit te werken.

7. Limburg wil ook een voortrekkersrol spelen in de Cleantech-sector maar op provinciaal niveau blijft dit toch beperkt tot aansturen. Er zelf in investeren is blijkbaar ook hier niet van toepassing. De provincie moet hier wederom een actievere rol in spelen.

8. In het plan ontbreekt tevens de intentie om te kiezen voor 100% groene stroom. Duurzame energie inkopen is een eerste stap en zorgt voor onmiddellijk resultaat. Maar kiezen voor hernieuwbare energie is meer dan dat. Naast het stimuleren van burgers en bedrijven kan de provincie ook zelf het goede voorbeeld geven. Verder moet de provincie niet enkel een positieve houding aannemen ten opzichte van hernieuwbare energie, maar zelf ook mee actief op zoek gaat naar mogelijke projecten.

9. De provincie en andere overheidsinstellingen hebben een voorbeeldfunctie. Ze kunnen in de eerste plaats hun eigen energieverbruik verminderen. Meten is weten: dagelijkse energiezorg, energieboekhouding en energie-audits vormen een eerste stap. Openbare gebouwen moeten zo energievriendelijk mogelijk zijn, net als openbare verlichting. Het aankoopbeleid krijgt een klimaattoets: gebruik van de ecoscore bij de aankoop van wagens, een keuze voor energiezuinige toestellen (PC’s, kopieerapparaten,…) en toepassingen,…

10. Voor een aantal doelstellingen blijft de deputatie toch in het korte termijn denken steken : bv. het energiepeil (E-peil) wordt verstrengt tegen 2012, maar men zegt dan niet waar men wil uitkomen tegen 2020 (p. 18). Veel ambities blijven oningevuld : bv. zo worden CO₂-neutrale wijken aangekondigd. Waar wil men die projecten in Limburg realiseren? Bouwen doe je voor de toekomst. We moeten daarom nu kiezen voor duurzaam bouwen met aandacht voor energie-efficiëntie, kwaliteit, sociale samenhang en betrokkenheid van bewoners. Echt duurzaam bouwen kan best in het kader van een hele wijk. We moeten de ambitie hebben om op termijn alleen nog maar sociale ecowijken te bouwen. Buitenlandse voorbeelden als EVA-Lanxmeer in Culemborg of Vauban in Freiburg tonen hoe het kan. Met projecten als Paepenhof in Mechelen, de Gasmetersite in Gent of het project Tweewaters in Leuven komen er in ons land ook stilaan initiatieven van de grond. De provincie moet bij nieuwe ontwikkelingen resoluut dergelijke innovatieve projecten stimuleren.

11. We hebben ook grote twijfels bij de keuze voor ondergrondse CO₂-opslag. De keuze voor ondergrondse opslag van CO₂ is geen duurzame keuze, en legt een hypotheek op de geloofwaardigheid van het hele plan. Op die manier kan heel wat CO₂ weggemoffeld worden. Opslag van CO₂ (sequestratie) in bossen, heide of veen en dat in combinatie met de ambitie om op vlak van biodiversiteit nog beter te doen en meer te investeren in snel groeiend bos (p. 28) kan wel voor ons.

12. In het beleidsplan zit ook een opmerkelijke passage in verband met het bosbeheer. Men wil namelijk de aanleg van bosexploitatie-wegen stimuleren om de bossen toegankelijk te maken voor kleinschalige houtwinning. Dit staat toch haaks op de doelstelling: verbranding brengt opgeslagen CO₂ net terug in de lucht (actie 25). Groen! vraagt dat het begrip groene stroom dringend uitgezuiverd wordt. We zijn tegen het verlenen van groenestroomcertificaten aan het bijstoken van biomassa in kolencentrales, aan verbrandingsovens of mestverwerkinginstallaties. Voor ons komt het verbranden van biomassa (bv. hout) dat ook opnieuw als grondstof kan dienst doen (bv. in de spaanplaatindustrie) niet in aanmerking voor groenestroomcertificaten. Want hergebruik van grondstoffen of recyclage van materialen is altijd beter voor het milieu dan het verbranden van deze stoffen, zelfs als daarbij stroom wordt opgewekt.

13. In de strijd tegen de CO₂-uitstoot kan eerlijke en duurzame voeding ook een grotere rol spelen dan men zou denken. De provincie zou zich aansluiten bij de campagne ‘donderdag veggiedag’. Ook door zelf te kiezen voor lokale en seizoensgebonden consumptie kan de provincie aantonen dat lekker, gezond, eerlijk en milieuvriendelijk perfect samengaan.

14. In dit provinciaal beleidsplan is er geen aandacht voor de Noord-Zuid-dimensie van het klimaatbeleid. De gevolgen van de klimaatopwarming zijn immers het snelst en het hardst voelbaar in het zuiden. We moeten de Limburgers blijven sensibiliseren . Daarnaast kan de Limburg klimaatprojecten in het Zuiden steunen/promoten, niet ter vervanging van maar als aanvulling op klassieke projecten van ontwikkelingssamenwerking.

Klimaatverandering is niet alleen een ecologisch probleem, maar is evenzeer een sociaal-economisch probleem, zeker in Limburg. We moeten allen samen werken voor een eerlijk en sterk antwoord op de klimaatcrisis. Daarbij zoekt Groen! Limburg vooral de kansen op die klimaatverandering ons biedt. Als we er nu voor kiezen om werk te maken van een Groen!e economie, dan kunnen we daarmee ook de economische crisis aanpakken en een hoop nieuwe banen creëren.

We hebben getracht een kritische, doch constructieve kanttekening te plaatsen bij het milieubeleidsplan dat door het provinciebestuur is ontworpen. Met sommige van onze voorstellen kunnen de overheden morgen beginnen, anderen vragen meer tijd. Maar stuk voor stuk zijn ze noodzakelijk en haalbaar. Groen! Limburg wil hier actief en positief aan meewerken.

Johan Danen

Voorzitter Groen! Limburg

0486 – 24 07 74